CAS (Cognitive Assessment System)
Her çocuğun zihinsel işleyişi kendine has bir yapıya sahiptir. Bazı çocuklar bütünü hızlıca kavrayabilirken, bazıları bilgiyi aşamalı ilerleyerek öğrenmeyi tercih eder. CAS (Cognitive Assessment System), 5–17 yaş arasındaki çocukların bilişsel süreçlerini, bilgiyi hangi yollarla işlediklerini ve öğrenme biçimlerini anlamaya yönelik, uluslararası geçerliliği bulunan kapsamlı bir değerlendirme aracıdır.
Bu değerlendirme sistemi, çocuğun yalnızca “ne bildiğini” değil; bilgiyi nasıl edindiğini, problem çözme sırasında hangi stratejileri kullandığını ve dikkatini nasıl yönlendirdiğini çok boyutlu olarak ele alır.
CAS Neyi Ölçer? (PASS Kuramı)
CAS, bilişsel işleyişi dört temel alan üzerinden değerlendirir. Bu alanların ayrıntılı incelenmesi, çocuğun akademik ve sosyal yaşantısındaki güçlü ve zorlayıcı yönlerin altında yatan nedenleri anlamamıza yardımcı olur:
1-Planlama (Planning):Çocuğun davranışlarını kontrol edebilme, bir görevi organize etme, etkili stratejiler geliştirme ve yaptığı hataları fark ederek düzeltme becerisini kapsar.
2-Dikkat (Attention):
Hedef uyarana odaklanabilme, dikkati sürdürebilme ve çevredeki dikkat dağıtıcı uyaranları (ses, görüntü vb.) ayırt edebilme yetisini ifade eder.
3-Eşzamanlı İşlemleme (Simultaneous):
Parçalar arasındaki ilişkileri kurarak bütünü anlamlandırma, görsel-uzamsal bilgileri yorumlama ve kelime–şekil ilişkilerini kavrama becerileridir.
4-Ardıl İşlemleme (Successive):
Bilgiyi belirli bir sıraya göre işleme, sesleri ve ritmi takip edebilme ve adım adım ilerleyen öğrenme süreçlerini yönetme kapasitesini içerir.
Hangi Durumlarda CAS Tercih Edilir?
CAS değerlendirmesi, çocuğun gerçek bilişsel potansiyeli ile okul performansı arasında fark görüldüğünde bu farkın nedenlerini anlamak ve doğru yönlendirmeleri yapmak amacıyla kullanılır. Özellikle aşağıdaki durumlarda ebeveynler için yol gösterici bir rehber niteliği taşır:
-
Dikkat ve Odaklanma Güçlükleri:
Çocuğun dikkatinin hangi bilişsel süreçlerden kaynaklı olarak dağıldığının anlaşılmasına yardımcı olur. -
Öğrenme Güçlükleri:
Okuma, yazma ve matematik alanlarında yaşanan zorlanmaların ardıl ya da eşzamanlı işlemleme süreçleriyle ilişkisini ortaya koyar. -
Sınav Süreçleri:
LGS ve üniversite sınavlarına hazırlanan, “çalışıyorum ama sonuç alamıyorum” diyen öğrenciler için en uygun öğrenme ve çalışma stratejilerinin belirlenmesini sağlar. -
Dürtüsellik ve Planlama Sorunları:
Düşünmeden hareket etme, organize olamama ve plan yapmada yaşanan güçlüklerin bilişsel temellerini analiz eder. -
Üstün Bilişsel Potansiyel:
Çocuğun güçlü olduğu zihinsel alanların belirlenerek bu alanlara uygun şekilde yönlendirilmesine imkân tanır.
CAS Süreci Nasıl İlerler?
1-Ön Görüşme:
Sürecin ilk aşamasında aile ile görüşme yapılır; çocuğun gelişimsel öyküsü, akademik durumu ve değerlendirme ihtiyacı ayrıntılı şekilde ele alınır.
2-Bireysel Değerlendirme:
Uygulama, çocukla bire bir yürütülen ve ortalama 60–90 dakika süren bir çalışmadır. Kağıt-kalem temelli materyaller kullanılır ve çocuk için klasik bir sınavdan ziyade zihinsel bir etkinlik niteliği taşır.
3-Raporlama ve Geri Bildirim:
Elde edilen bulgular uzman tarafından detaylı olarak analiz edilir ve çocuğa özgü bir Bilişsel Profil Raporu hazırlanır.
4-Yol Haritasının Oluşturulması:
Son aşamada aileye (gerekli görüldüğünde okula) çocuğun öğrenme sürecini destekleyecek, güçlü yönlerini geliştirecek ve zorlanan alanları güçlendirecek somut ve uygulanabilir öneriler sunulur.
Kimler Tarafından Uygulanır?
CAS değerlendirmesi, yalnızca İstanbul Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi onaylı CAS Uygulayıcı Eğitimini tamamlamış ve sertifikaya sahip uzmanlar tarafından uygulanabilmektedir. Kurumumuzda değerlendirmeler bu yetkinlik ve standartlar doğrultusunda gerçekleştirilmektedir.